همه چیز درباره آثار اجرای هدفمندكردن یارانه ها

ايرنا – 27 بهمن ماه 1389

 

گروه پژوهش و بررسی های خبری - اجرای قانون هدفمندی یارانه ها به دلیل حاكم كردن نظام مبتنی بر حاكمیت قیمت های نسبی باعث تخصیص بهینه منابع و شكوفایی اقتصادی می شود.

به طور معمول موضوع یارانه ها در اقتصاد به دلیل آن مطرح می شود كه برای برخی از اقشار نیازمند كه توانایی تامین زندگی خود را ندارند چتری حمایتی تشكیل گردد.

در ایران نیز برای پرداخت یارانه از روش پرداخت بر هر واحد مصرف و بدون تفكیك گروههای هدف استفاده شده است. نتیجه چنین اقدامی ترغیب به مصرف بیشتر بوده است و از آنجا كه مصرف برخی از اقلام یارانه پذیر مستلزم داشتن میزان خاصی از سرمایه بوده به جای پر كردن شكاف طبقاتی به عمیق تر شدن آن انجامیده است.

پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها انتظار می رود كه با تاثیراتی كه اجرای این قانون بر اجزای مختلف اقتصاد می گذارد، بتواند دروازه ورود كشور به دورانی جدید باشد كه در آن تخصیص منابع به شكل بهینه انجام می شود.

 

**قیمت های نسبی، دروازه ورود به اقتصاد سالم

--------------------------------------------------------

كمتر كسی در بین اقتصاددانان یافت می شود كه شرط وجود قیمت های نسبی برای كاركرد صحیح اقتصادی را قبول نداشته باشد. «قیمت نسبی» عبارت است از قیمت یك كالا یا خدمت در مقایسه با قیمت سایر كالاها و خدمات. برهم خوردن قیمت های نسبی امكان رشد اقتصادی باثبات را از بین می برد.

سطح قیمت ها در نظامی كه در آن حجم پول باتوجه به تولید ناخالص داخلی تنظیم شود و نقدینگی بی برنامه تورم نیافریند، با عرضه و تقاضا تعیین می گردد. چنانچه قیمت یك و یا گروهی از كالاها با فرایندی غیر از عرضه و تقاضا تعیین شود، صرفه اقتصادی برخی از آنها از بین می رود درحالیكه دارای صرفه اقتصادی هستند و درمقابل برخی دیگر كه دارای صرفه اقتصادی نیستند اهمیت می یابند.

با این شرایط پس از مدتی آشفتگی و هرج مرج اقتصادی روی می دهد وضعیتی كه رییس جمهوری آن را به وضعیتی تشبیه می كند كه 'هیچ چیز جای خودش نیست'.

گرچه در پاره ای از موارد دولت های گذشته نیز برای برقراری نظام حاكمیت قیمت های نسبی تلاش كنند اما به دلایل مختلف این خواسته عملی نشد و تعقیب طرح های اقتصادی و رفع نقائص و هدایت آنها به مجاری صحیح غیرممكن گردید.

 

**حاكمیت تدریجی قیمت های نسبی

-------------------------------------------

دولت دهم برای حاكم كردن قیمت های نسبی بر اقتصاد روش تدریجی كه مبتنی بر دادن فرصت كافی به اقتصاد جهت تطبیق یافتن باشد را درپیش گرفته است. 'محمود احمدی‌نژاد' در گفتگوی زنده رادیو و تلویزیونی پیش از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها، به نكته ای عمیق در این زمینه اشاره كرد و گفت: اجرای این قانون از دو سه سال قبل شروع شده و به طور رسمی از امسال آغاز شد. این طرح بزرگ‌ترین و مردمی‌ترین طرح اقتصادی كشور است. انرژی و ثروت كشور به مردم تعلق دارد و ما فكر می‌كنیم بهترین حالت برای مدیریت این ثروت ملی مشاركت مردم در مدیریت آن است.

وی همچنین با اشاره به پلكانی شدن بهای حامل های انرژی هدف از این كار را 'تشویق مردم به صرفه جویی' توصیف كرد. این به معنی داشتن استراتژی برای اداره اقتصاد و اكتفا نكردن به سیاست های پولی و مالی برای اداره كشور است كه بر اقتصاد كشور سایه افكنده است.

 

**جلوگیری از هدررفت منابع

--------------------------------

نگاهی به آمارهای ارائه شده از زمان اجرای هدفمندی یارانه ها در باره مصرف بی رویه كالاهای استراتژیكی مانند نان و بنزین واقعیات زیادی را نشان می دهد.

حمید علیخانی مدیرعامل شركت بازرگانی دولتی ایران در اینباره می گوید كه پس از اجرای هدفمندكردن یارانه آرد و نان پیش‌بینی می‌شود مصرف كشور بین 15 تا 20 درصد كاهش پیدا كند.

در مورد مصرف بنزین نیز این مهم صادق بوده است. آمارها حاكی از آن است نه تنها طی یك ماهه اول پس از اجرای قانون هدفمند سازی یارانه ها مصرف بنزین تا 50 میلیون لیتر كاهش یافته است بلكه به دلیل نزدیك شدن بهای آن با كالای مشابه در منطقه خلیج فارس، از میزان قاچاق این ماده استراتژیك به خارج از كشور نیز به شدت كاسته شده است.

علاوه بر این به گفته مدیرعامل شركت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، طی دو ماه اخیر 360 میلیون دلار از محل صرفه جویی مصرف بنزین درآمد حاصل شده است.

 

**گام های بعدی

-------------------

انتظار می رود از محل درآمدهای ناشی از صرفه جویی و هدفمندی مصرف كه با اجرای این قانون به دست می آید، دولت بتواند گامهای زیربنایی و ساختاری موثری را در بسیاری از زمینه ها بردارد.

رییس‌جمهوری در این زمینه گفته است كه تا قبل از پایان دولت دهم مشكلات در حوزه مسكن، اشتغال مالیات و گمرك كشور اصلاح خواهد شد.

 

** نقش مردم در اجرای قانون

----------------------------------

با گذشت دو ماه از اجرای قانون هدفمند سازی یارانه ها شواهد اقتصادی و اجتماعی نشان از همراهی عالی مردم با دولتمردان خود می دهد. در همین زمینه رییس جمهوری اسلامی ایران شامگاه سه شنبه (26 بهمن) در گفتگویی تلویزیونی تاكید كرد كه به مردم به دلیل همكاری خوب در اجرایی شدن این قانون 'نمره عالی' می دهد.

وی افزود: در ایران می توان كارهای بسیار بزرگ انجام داد و ملت ایران نیز واقعا عالی كار كرد.

احمدی نژاد همچنین از مراحل تكمیلی این طرح در سال آینده خبر داد و گفت كه انتظار می رود با همكاری خوب مردم، زمینه برای رسیدن از بین رفتن فقر و رسیدن به 'كف آرزوها' فراهم شود.